นักเรียนบ้านไร่ อ.ท่าแพ เรียนรู้การทำไซดักปูดำ วิถีชีวิตพอเพียงในท้องถิ่น

“...เราไม่ควรให้ปลาแก่เขา แต่ควรให้เบ็ดตกปลาและสอนให้รู้จักวิธีตกปลาจะดีกว่า...”  พระราชดำรัสในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลดุลยเดช  ในเรื่องความพอเพียงและการรู้จักพึ่งพาตนเอง  ที่โรงเรียนบ้านไร่ อ.ท่าแพ จ.สตูล  น้อมนำเข้าสู่การจัดการเรียนการสอนในโรงเรียน  เพื่อให้นักเรียนมีความรู้   มีทักษะอาชีพที่พึ่งพาตนเองอย่างพอเพียงภายใต้วิถีชีวิตท้องถิ่นอยู่อาศัย  และมีจิตสำนึกรักบ้านเกิด

นางสาวสุชดา  แซ่ตั้ง  ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านไร่   จึงได้นำการทำไซปู หรืออุปกรณ์ดักปู   อาชีพหนึ่งในวิถีชีวิตชาวชุมชนบ้านไร่  เข้าสู่กระบวนการเรียนการสอนในกิจกรรมลดเวลาเรียน  เพิ่มเวลารู้   ภายใต้แนวคิดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง  เพื่อให้นักเรียนมีทักษะอาชีพและสืบสานวีถีชีวิตท้องถิ่นให้คงอยู่   รู้จักใช้ประโยชน์จากป่าชายเลนทรัพยากร ธรรมชาติอย่างรู้คุณค่า  มีความรักและหวงแหนท้องถิ่นของตนเอง 

นายมะดาโอ๊ะ สาและ ภูมิปัญญาท้องถิ่น  ที่อาสามาช่วยสอนการทำไซปูให้กับนักเรียน  สำหรับไซปูที่สอนเป็นไซที่ใช้ดักปูดำ   มีลักษณะเป็นรูปทรงกลม   เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 40 เซนติเมตร  สูง 20-25 เซนติเมตร   สามารถพับเก็บง่าย   ส่วนวัสดุที่ใช้ทำไซ ประกอบด้วย   ลวดขนาดใหญ่    อวนเส้นใหญ่ตาขนาดกลาง    ด้ายเย็บอวน    และไม้ไผ่สำหรับหลักวางไซ

เมื่อนักเรียนทำไซปูได้จนชำนาญแล้ว   “นายมะดาโอ๊ะ”  จะพานักเรียนไปยังป่าชายเลน บริเวณคลองในหมู่บ้าน ซึ่งอยู่ไม่ห่างจากโรงเรียนบ้านไร่มากนัก เพื่อสอนวิธีการวางไซดักปูดำซึ่งทำได้ไม่ยากแค่ดูค่ำของดวงจันทร์ว่ากี่ค่ำ ซึ่งต้องเป็นช่วงน้ำใหญ่  คือ 11 ค่ำ จนถึง 5 ค่ำ  เพราะน้ำเดินปูจะได้กลิ่นปลาสดที่ใช้เป็นเหยื่อล่อดักในไซ    ส่วนวิธีการวางไซต้องไห้ปากของไซหันไปด้านเดียวกับน้ำ เมื่อปูได้กลิ่นเหยื่อก็จะเดินเข้ากับดักที่วางไว้ 

สำหรับปูดำที่นักเรียนวางไซได้  จะนำไปขายให้พ่อค้าคนกลางในราคา กิโลกรัมละ 100 บาท   ทำให้มีรายได้ช่วยเหลือครอบครัว เฉลี่ยวันละ 200 บาท   แต่การวางไซดักปูดำ ไม่ใช่จะทำได้ทุกวัน  จะทำได้ก็เฉพาะช่วงน้ำใหญ่เท่านั้น

นายคอเล็ด บังเตะ  ครู โรงเรียนบ้านไร่  กล่าวว่า    การสอนทำไซปู  เป็นการเสริมประสบการณ์วิชาชีพนอกห้องเรียน  เพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้อาชีพในท้องถิ่น   รู้จักใช้เวลาว่างช่วงปิดเทอมไปทำไซดักปู   เนื่องจากชุมชนบ้านไร่ เป็นหมู่บ้านที่ติดป่าชายเลนที่อุดมสมบูรณ์และมีคลองไหลผ่าน   ซึ่งนักเรียนสามารถนำความรู้ที่ได้ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้จริง สามารถต่อยอดเป็นอาชีพเสริมได้ในอนาคต   สนองพระราชดำรัส   “...เราไม่ควรให้ปลาแก่เขา แต่ควรให้เบ็ดตกปลาและสอนให้รู้จักวิธีตกปลาจะดีกว่า...”  แห่งองค์พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลดุลยเดช  

 เชื่อแน่ว่า!   นักเรียนบ้านไร่  จะสามารถประกอบอาชีพที่พึ่งพาตนเองด้วยวิถีชีวิตพอเพียงในท้องถิ่น