คอลัมน์แนะนำ

​ภาวะไขมันพอกตับ ภัยเงียบของมะเร็งตับ

เมื่อ: 16:12 น. 25 ก.ย. 62   1177 ครั้ง

ภาวะไขมันพอกตับ ภัยเงียบของมะเร็งตับ

ปัจจุบันเรามักได้ยินคำว่า “ไขมันพอกตับ” บ่อยๆ แต่น้อยคนที่จะเข้าใจถึงอันตรายของมัน ไขมันพอกตับคืออะไร มีอันตรายอย่างไร หาคำตอบกันที่นี่


นพ. จารุทัศน์ กาญจนะพันธ์ อายุรแพทย์โรคทางเดินอาหารและตับ โรงพยาบาลกรุงเทพหาดใหญ่ แนะภาวะไขมันพอกตับ คือภาวะที่มีการสะสมของไขมันในเซลล์ตับ ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในรูปของไตรกลีเซอไรด์มากกว่าร้อยละ 5 ของเนื้อตับ เป็นภาวะที่พบได้มากขึ้นเรื่อยๆ ในปัจจุบัน เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะตับอักเสบเรื้อรัง การเกิดผังพืดในตับ กลายเป็นภาวะตับแข็ง และอาจนำไปสู่การเกิดเป็นมะเร็งตับในที่สุด

สาเหตุของภาวะไขมันพอกตับ

  1. ผู้ที่มีไขมันพอกตับปฐมภูมิ (primary) คือผู้ที่มีภาวะไขมันพอกตับที่ไม่มีสาเหตุ เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับที่ร่างกายดื้อต่ออินซูลิน ซึ่งเป็นกลไกที่พบในผู้ป่วยกลุ่มโรคอ้วนลงพุงหรือเมตาบอลิกซินโดรม (metabolic syndrome) กล่าวคือ ในผู้ป่วย ที่มีความยาวรอบเอวมากกว่าหรือเท่ากับ 90 เซนติเมตร (ชาย) และ มากกว่าหรือเท่ากับ 80 เซนติเมตร (หญิง), ระดับน้ำตาลหลังอดอาหาร มากกว่าหรือเท่ากับ 100 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร หรือได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเบาหวาน, ระดับไตรกลีเซอไรด์ในเลือดมากกว่าหรือ เท่ากับ 150 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร, ระดับ HDL คอเลสเตอรอล น้อยกว่า 40 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตรในเพศชาย และ น้อยกว่า 50 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตรในเพศหญิง, ระดับความดันโลหิตมากกว่าหรือเท่ากับ 130/85 มิลลิเมตรปรอท หรือได้รับยารักษาภาวะความดันโลหิตสูง
  2. ผู้ที่มีไขมันพอกตับทุติยภูมิ (secondary) คือผู้ที่มีไขมันพอกตับที่มีสาเหตุ ซึ่งสาเหตุที่พบได้บ่อยในปัจจุบันคือ ภาวะไขมันพอกตับจากการดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ (มากกว่า 30 กรัมต่อวันในผู้ชาย และ มากกว่า 20 กรัมต่อวันในผู้หญิง) นอกจากนี้ยังมีสาเหตุอื่นๆ ที่ทำให้เกิดภาวะไขมันพอกตับที่พบได้แต่ไม่บ่อย เช่น การใช้ยาบางชนิด (prednisolone, amiodarone, tamoxifen or methotrexate), การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซี, โรคตับอักเสบจากภูมิคุ้มกัน, โรคทางพันธุกรรมบางชนิด, ภาวะพร่องฮอร์โมนไทรอยด์ หรือการได้สารอาหารทดแทนทางเส้นเลือดเป็นระยะเวลานาน

อุบัติการณ์ของภาวะไขมันพอกตับที่ไม่ได้เกิดจากการดื่มแอลกอฮอล์ (Non-alcoholic fatty liver disease, NAFLD)

แม้ว่ายังไม่มีข้อมูลรายงานความชุกของภาวะไขมันพอกตับที่ไม่ได้เกิดจากการดื่มแอลกอฮอล์ในประชากรไทยทั่วไป แต่ในกลุ่มประเทศตะวันตกพบได้ภาวะดังกล่าวในกลุ่มประชาการผู้ใหญ่อยู่ที่ร้อยละ 17 ถึง 46 โดยพบควบคู่ไปกับการมีภาวะอ้วนลงพุงหรือภาวะเมตาบอลิกซินโดรม


ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะไขมันพอกตับที่ไม่ได้เกิดจากดื่มแอลกอฮอล์

1.ภาวะอ้วนหรือน้ำหนักตัวเกิน

2.เบาหวานหรือมีภาวะดื้ออินซูลิน

3.ผู้ที่มีโรคอ้วนลงพุงหรือภาวะเมตาบอลิกซินโดรม

4.พฤติกรรมการกินที่ไม่เหมาะสม เช่น การกินอาหารพลังงานสูงเกินความจำเป็น โดยเฉพาะ แป้ง ไขมัน น้ำตาล

อาการของภาวะไขมันพอกตับ

โดยทั่วไปส่วนใหญ่ภาวะนี้ไม่ทำให้เกิดอาการผิดปรกติ มักจะตรวจพบจากการสุขภาพประจำปี หรือตรวจทางการแพทย์ด้วยความเจ็บป่วยอื่นๆ หรืออาจจะมีอาการที่ไม่จำเพาะเจาะจง เช่น อ่อนเพลีย คลื่นไส้เล็กน้อย รู้สึกตึงบริเวณใต้ชายโครงด้านขวา

การดำเนินโรคของภาวะไขมันพอกตับ

1.ระยะเริ่มต้น เป็นระยะที่มีการสะสมไขมันในตับ โดยที่ยังไม่มีหรือมีการอักเสบเพียงเล็กน้อย และไม่มีผังผืด

2.ระยะที่สอง เป็นระยะที่มีการอักเสบของตับ และเริ่มมีการสะสมของผังผืดในเนื้อตับ

3.ระยะที่สาม เป็นระยะที่มีการอักเสบของตับ และมีการสะสมของผังผืดในตับอย่างชัดเจน

4.ระยะที่สี่ เป็นระยะที่ตับมีผังผืดอยู่เป็อย่างมาก มีการเปลี่ยนแปลงเข้าสู่การเป็นตับแข็ง ที่อาจจะปรากฏภาวะแทรกซ้อนต่างๆ เช่าตาเหลือง ท้องโตจากภาวะมีน้ำในช่องท้อง มีเส้นเลือดโป่งพองในหลอดอาหาร และการเกิดเป็นมะเร็งตับในที่สุด

การตรวจวินิจฉัยภาวะไขมันพอกตับ

  1. การตรวจเลือด ดูค่าการอักเสบของตับว่าสูงกว่าปรกติหรือไม่ แม้ว่าอาจจะไม่ได้จำเพาะต่อภาวะไขมันพอกตับ
  2. การตรวจอัลตราซาวน์บริเวณช่องท้องซึ่งจะตรวจพบการเปลี่ยนในกรณีที่มีไขมันพอกในตับมากกว่าร้อยละ 20 ขึ้นไป
  3. การตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า
  4. การตรวจวัดปริมาณไขมันในตับและระดับความแข็งของตับด้วยเครื่องไฟโบรสแกน (Fibroscan) ซึ่งปัจจุบันสามารถให้ผลการตรวจที่แม่นยำ รวดเร็ว และไม่เจ็บตัว
  5. การเจาะตรวจชิ้นเนื้อตับ แม้ว่าจะเป็นวิธีมาตรฐานในการตรวจวินิจฉัยและประเมินระยะของภาวะไขมันพอกตับ แต่ในปัจจุบันมีความนิยมในการตรวจลดลงเนื่องจากมีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อน มักจะทำให้กรณีที่มีความจำเป็นต้องวินิจฉัยแยกโรคภาวะตับอักเสบจากสาเหตุอื่นๆ

ซึ่งในปัจจุบันมีคำแนะนำควรให้ตรวจหาภาวะไขมันพอกตับด้วยวิธีใดวิธีนึง ในกลุ่มประชาการที่มีความเสี่ยง คือ ผู้ที่มีภาวะดื้ออินซูลิน มีภาวะอ้วน หรือมีโรคในกลุ่มเมตาบอลิกซินโดรม

การดูแลรักษาและคำแนะนำในผู้ที่มีภาวะไขมันพอกตับ

  1. การลดน้ำหนัก ในคนที่มีน้ำหนักตัวเกิน การลดน้ำหนักลงได้ ร้อยละ 7 ถึง 10 ของน้ำหนักตัว จะช่วยลดเรื่องของภาวะไขมันพอกตับ ลดการอักเสบในเนื้อตับ ไปจนถึงช่วยทำให้ผังผืดในตับดีขึ้น โดยเกณฑ์การลดน้ำหนักควรอยู่ที่ 1 กิโลกรัม ถึง 2 กิโลกรัมต่อ 1 เดือน
  2. การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน กล่าวคือ การลดปริมาณแคลอรี่ ลดปริมาณไขมัน แป้ง อาหารหรือเครื่องดื่มที่ประกอบไปด้วยน้ำตาล โดยเฉพาะน้ำตาลฟรุกโตส (ในปัจจุบันอยู่รูปสารให้ความหวานจากการสังเคราะห์ข้าวโพด, high fructose corn syrup) ซึ่งมักจะเป็นส่วนประกอบของเครื่องดื่ม น้ำผลไม้บรรจุ ไอศครีม อาหารสำเร็จรูปต่างๆ ชานม ขนมขบเคี้ยวต่างๆ
  3. การออกกำลังกาย ทั้งการออกกำลังกายแบบแอโรบิค (เดิน, วิ่ง, ปั่นจักรยาน, เต้น) สัปดาห์ละ 150 นาที ถึง 200 นาที ไปจนถึงการออกกำลังกายโดยมีแรงต้านทาน (weight training)
  4. ลดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
  5. ตรวจหาโรคร่วมหรือโรคที่มีควมเสี่ยงร่วมต่อภาวะไขมันพอกตับ
  6. ในปัจจุบันมียา ที่เชื่อว่ามีผลช่วยลดประมาณไขมันในตับ หรือช่วยลดการอักเสบในตับ แต่ควรปรึกษาและได้รับคำแนะนำจากแพทย์ เพื่อประเมินถึงผลดีและผลเสียโดยละเอียดต่อไป ไม่ใช้ยา อาหารเสริม สมุนไพรต่างๆ โดยปราศจากคำแนะนำจากแพทย์


นพ. จารุทัศน์ กาญจนะพันธ์ อายุรแพทย์โรคทางเดินอาหารและตับ โรงพยาบาลกรุงเทพหาดใหญ่ แนะนำเพิ่มเติมว่า การดูแลสุขภาพให้ดี ช่วยป้องกันภาวะไขมันพอกตับ และยังช่วยเสริมสร้างร่างกายให้แข็งแรง เพื่อเป็นภูมิคุ้มกันโรคร้ายอื่นๆได้ในภายภาคหน้า ปรึกษาข้อมูลเกี่ยวกับโรคทางเดินอาหารและตับ หรือนัดหมายเพื่อเข้ารับบริการได้ที่ ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ โทร.1719 หรือ www.BangkokHatyai.com

ข้อมูล:

  • Thai J Hepatol 2018;1(2):19-24
  • Journal of Hepatology 2016 vol.64 I 1388-1402
เรียบเรียงโดย : นพ. จารุทัศน์ กาญจนะพันธ์ อายุรแพทย์สาขาโรคทางเดินอาหารและตับโรงพยาบาลกรุงเทพหาดใหญ่
 
เมื่อ: 16:12 น. 25 ก.ย. 62   1177 ครั้ง
ข่าวล่าสุด
​รองผู้ว่าฯ ประชุมคณะกรรมการดำเนินงานถวายผ้าพระกฐินพระราชทาน ณ วัดในวัง (พระอารามหลวง) นาทวี
เมื่อ: 16:25ข่าวสารบ้านเรา
​ปภ.ประชุมคณะกรรมการศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน เตรียมความพร้อมลดการสูญเสียจากอุบัติเหตุ
เมื่อ: 16:23ข่าวสารบ้านเรา
หัวหน้าส่วนราชการ ร่วมกิจกรรมเสวนายามเช้าเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารและข้อราชการ
เมื่อ: 16:21ข่าวสารบ้านเรา
​ผู้ว่าฯ ประชุมหารือทุกฝ่ายเกี่ยวกับความคืบหน้าการก่อสร้างพุทธมณฑลจังหวัดสงขลา
เมื่อ: 16:21ข่าวสารบ้านเรา

  1. ​ปลากัดเนื้อเด็กที่แก่งหูแร่ บางแก้ว จังหวัดพัทลุง ควรแก้ไขเรื่องนี้อย่างจริงจัง
    10338 ครั้ง
  2. ​ท่านผู้หญิงสิริกิติยา เจนเซน ลงพื้นที่เยี่ยมชมสถานที่สำคัญและศึกษาข้อมูลพื้นที่จังหวัดสงขลา
    1832 ครั้ง
  3. ท่านผู้หญิงสิริกิติยา เจนเซน ผู้แทนกรมศิลปากร ร่วมประชุมวิชาการ "เมืองท่าและเส้นทางการค้าทางทะเลแห่งเอเชีย 2562" ที่จังหวัดสงขลา
    1609 ครั้ง
  4. ​ส่องความคืบหน้าโครงการขยายถนนสายในสนามบิน-คลองแงะ (ช่วงโคกม่วง-เขาวังชิง) 05-10-62
    1524 ครั้ง
  5. เตรียมตัวเลย! มาตรการ 100 เดียวเที่ยวทั่วไทย เริ่มลงทะเบียน 11 พฤศจิกายนนี้
    1515 ครั้ง
  6. ดัชนีความเชื่อมั่นของประชาชนในภาคใต้ ด้านเศรษฐกิจและสังคม เดือนกันยายน 2562
    1480 ครั้ง
  7. เชิญชมนิทรรศการศิลปะ ​​“Singora Comes Alive…ย้อนอดีตเมืองเก่าสงขลา”
    1479 ครั้ง
  8. ​เอไอเอส ฉลอง 30 ปี ยกขบวน 12 พรีเซนเตอร์สุดฮอตมอบความสุขสนุกครั้งประวัติศาสตร์
    1409 ครั้ง
  9. นักวิชาการ หนุนไทยคงห้ามบุหรี่ไฟฟ้า ล่าสุดอินเดียประกาศห้ามด้วย
    1397 ครั้ง
  10. ท่านผู้หญิงสิริกิติยา เจนเซน ลงพื้นที่เยี่ยมชมโบราณสถานย่านเมืองเก่าสิงหนคร-สงขลา
    1369 ครั้ง
  1. ​รองผู้ว่าฯ ประชุมคณะกรรมการดำเนินงานถวายผ้าพระกฐินพระราชทาน ณ วัดในวัง (พระอารามหลวง) นาทวี
    0 ครั้ง
  2. ​ปภ.ประชุมคณะกรรมการศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน เตรียมความพร้อมลดการสูญเสียจากอุบัติเหตุ
    0 ครั้ง
  3. หัวหน้าส่วนราชการ ร่วมกิจกรรมเสวนายามเช้าเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารและข้อราชการ
    0 ครั้ง
  4. ​ผู้ว่าฯ ประชุมหารือทุกฝ่ายเกี่ยวกับความคืบหน้าการก่อสร้างพุทธมณฑลจังหวัดสงขลา
    0 ครั้ง
  5. ​สพร.12 สงขลา สอบคัดเลือกบุคคลเข้ารับการฝึกอบรม หลักสูตรฝึกเตรียมเข้าทำงาน รุ่นที่ 1/2563
    0 ครั้ง
  6. ​ผู้ว่าฯ ขอให้ทุกภาคส่วนบูรณาการการทำงานร่วมกันให้เกิดผลเป็นรูปธรรมและมีประสิทธิภาพ
    0 ครั้ง
  7. มทร.ศรีวิชัย ผนึกทรู ลงนามความร่วมมือด้านสหกิจศึกษาส่งว่าที่บัณฑิตเรียนรู้นอกห้องเรียน
    0 ครั้ง
  8. เสี่ยอสังหาฯ แจ้งความเอาผิดสื่อหลังลงข่าวว่า "ไหว้ขอขมา พ.ต.อ.หน้าบัลลังก์ศาล"
    0 ครั้ง
  9. ​เกาะติดสถานการณ์ น้ำ ฟ้า ลม ฝน ประจำฤดูกาล 2562-63 (17-10-62)
    0 ครั้ง
  10. ​GRIP นิมิตรออโต้คาร์ ครบเครื่องเรื่องยางและการดูแลรถยนต์ที่ครบวงจร
    0 ครั้ง